Herindeling geen oplossing

GESCHREVEN OP maandag, 13 augustus, 2012 - 16:20

Henk Zomerdijk, burgemeester van Duiven
D66 wil het mes zetten in het aantal gemeenten om minder overheid en betere gemeenten te krijgen.Veel kleinere gemeenten zouden de gedecentraliseerde rijkstaken niet aankunnen.


D66 ziet gemeentelijke schaalvergroting als panacee voor alle gemeentelijke kwalen. Ik ben het daarmee volstrekt oneens. Ik ben ervan overtuigd dat grotere gemeenten eerder leiden tot meer overheid. Uit evaluatieonderzoeken van gemeentelijke herindelingen blijkt zelfs dat het aantal ambtenaren in de grotere gemeenten toeneemt. De gemeentelijke organisatie wordt bureaucratischer: burgers en instellingen krijgen meer met ambtenaren te maken.

Evaluatieonderzoeken van bijvoorbeeld de Tilburgse school voor politiek en bestuur (TSPB) geven ook weinig steun aan het uitgangspunt dat grotere gemeenten beter worden bestuurd. Schaalvergroting komt bestuurskracht niet ten goede en maakt gemeenten soms zelfs minder efficiënt. Daarnaast wordt de democratische legitimatie van grotere gemeenten minder.

Een onderzoek dat TSPB in opdracht van het ministerie van BZK heeft uitgevoerd naar de decentralisatie van rijkstaken in de laatste vijftien jaar, geeft D66 ook ongelijk: er is weinig verschil tussen de taakuitvoering van kleine en grote gemeenten.Ook de grootste gemeenten worstelden met de gedecentraliseerde rijkstaken.

Het nieuwe kabinet moet gemeenten bij decentralisatie van rijkstaken ruimte en vertrouwen geven en vooral niet van bovenaf de vorm voorschrijven hoe ze de taken moeten aanpakken. In de praktijk blijkt intergemeentelijke samenwerking een heel goed alternatief te zijn voor bestuurlijke fusie. Bij samenwerking kunnen gemeenten naar een balans zoeken tussen de kleinere schaal, die de rechtstreekse relatie met burgers en instellingen vragen, en de grotere schaal voor verdere professionalisering van de uitvoering.

Minder overheid krijg je pas als je er in slaagt meer verantwoordelijkheid over te dragen aan burgers en maatschappelijke instellingen. Dat lukt het best als je dichtbij de burger staat.