COLUMN: Populisme

GESCHREVEN OP donderdag, 16 september, 2010 - 11:09

André Krouwel is politicoloog aan de VU en wetenschappelijk directeur van Kieskompas
De afgelopen weken zagen we - live op tv - de ontwrichtende werking van het populisme op traditionele partijen. Het CDA is intern verscheurd over de omgang met populist Geert Wilders, maar ook binnen de VVD groeit het onbehagen. In tientallen gemeenten zitten populistische partijen in de raad, als we gemakshalve de PVV (twee gemeenten), Trots op Nederland (39 gemeenten) en Leefbaar-partijen (vijftien gemeenten) tot deze categorie rekenen. Ook sommige lokale partijen zijn populistisch, dus veel meer gemeenten hebben te maken met populistische politiek. Maar de ontwrichting gaat dieper dan partijpolitiek.

Populisten vergroten het wantrouwen in ‘de politiek’ door te generaliseren dat traditionele politici de maatschappelijke problemen opzettelijk negeren en de overtreders beschermen. We zagen ook dat populisten zich niet aan democratisch vastgelegde regels en politieke mores houden. Volgens populisten dienen die alleen maar om politici aan het werk te houden en de boel te vertragen. Rechtsstatelijke procedures om politieke en sociale minderheden te beschermen, staan - in de populistische visie - oplossingen voor echte problemen in de weg. Populisten zetten politici en ambtenaren neer als vijanden van het volk, terwijl de populistische leider daarentegen precies weet wat ‘het volk’ wil. Politiek vertrouwen wordt daardoor verplaatst van geobjectiveerde democratische regels en procedures naar personen. In deze ‘personalisering’ van vertrouwensrelaties schuilt een groot gevaar: als de populist faalt, zullen veel burgers het laatste restje vertrouwen in de politiek verliezen en als de populist slaagt, wordt het politieke systeem afhankelijk van een specifieke persoon.
Nog problematischer wordt het als de traditionele partijen de populistische retoriek overnemen en ook niet langer de rechtsstatelijke garanties voor minderheden verdedigen. Onterecht worden democratie - een tijdelijke meerderheid hebben - en rechtsstaat - een set regels waaraan ook machthebbers zich moeten houden - tegenover elkaar geplaatst. Op korte termijn biedt het populisme wellicht hoop voor teleurgestelde en boze kiezers, maar op de lange termijn ontwricht het populisme de precaire balans tussen democratie en rechtsstaat.

Waardeer dit bericht

Gemiddeld: 3.4 (9 votes)

Deel dit bericht





NIEUWSBRIEF

Naar het nieuwsbriefarchief

Vacaturespot

Start hier met het vinden van uw ideale baan!

Laatste Vacatures

Contractmanager

Hoogheemraadschap van Delfland

Leidinggevende Financiële Administraties (36 uur)

Gemeente Capelle aan den IJssel

Senior Accountmanager

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied