COLUMN: (Niet) doen. Dus.

GESCHREVEN OP woensdag, 1 maart, 2017 - 11:52

Kirsten Veldhuijzen is bestuurskundige en coördinerend adviseur van de Rob en de Rfv.

Besturen kan niet zonder geld. Verdelen, verplichten, verbinden, verenigen en verantwoorden, het is bijna nooit gratis. In de Nederlandse verhoudingen wordt geld door Den Haag opgehaald en voor een steeds groter deel lokaal uitgegeven. Dat is geen slechte deal: het lokaal bestuur hoeft niet zelf  iedere cent lokaal te bevechten en het wordt zo verdeeld dat gemeenten inwoners gelijkwaardige voorzieningen kunnen bieden.

Toch is er vaak gedoe. Het stelsel werkt als alle partijen zich ernaar gedragen en dat betekent geen gratis beleid maken en wie bepaalt, betaalt. Dat klinkt eenvoudig, maar is het niet: de nieuwe beschut werk-verplichting en Kamerbrede steun voor het  ‘opkrikken van de kwaliteit van het keukentafelgesprek’ zijn recente voorbeelden van gratis beleid. Zonder oog voor de financiële gevolgen regelt ‘Den Haag’ naar eigen inzicht beleid en uitvoering op lokaal niveau. Is de kwaliteit van de keukentafel alleen symbolisch af te dwingen, bij beschut werk gaat het om groot geld en een hap uit de lokale beleidsvrijheid.

Gemeenten gaan evenmin vrijuit; zij sturen de rekening van lokale voorkeuren door naar de nationale grote hoop. Een mooi staaltje van bepalen zonder te betalen is de ‘bommenregeling’. Tussen 1998 en 2014 vertienvoudigde de vergoeding van het Rijk aan gemeenten voor het ruimen van explosief materiaal uit de Tweede Wereldoorlog. De onderzoekskosten van potentiële plofpercelen betaalde het Rijk, terwijl gemeenten locaties aanwezen. Een kostbaar voorbeeld was de Wajong-uitkering. Voor jongeren zelf, maar ook voor gemeenten, was deze rijksregeling voordeliger dan de bijstand; jaarlijks steeg het aantal Wajongers explosief.  

Schermt ‘Den Haag’ met stelselverantwoordelijkheden bij een interventie, gemeenten blazen terug met beleidsvrijheid en autonomie. Beide partijen doen aan sfeerbederf en de kosten daarvan zijn hoger dan de financiële rekening die bestuurslagen elkaar presenteren: humeurig bestuur is slecht bestuur.

Het nieuwe Bestuursakkoord later dit jaar is het moment om opnieuw stil te staan bij de interbestuurlijke etiquette. Dat is niet alleen sfeerverhogend, maar ook hoognodig: het laatste dat een verdeelde samenleving kan gebruiken, is verdeelde macht. De lopende en nieuwe klussen waar staat en land voor de komende vier jaar afspraken over maken, stellen partijen op de proef. Decentraliseren (sociaal domein) en herformuleren (Omgevingswet) vraagt van partijen een enorme zelfbeheersing zowel wat gratis beleid maken als afwentelen betreft. Is het voor ‘Den Haag’ lastig doof te zijn voor mitsen en maren rond de decentrale uitvoeringspraktijk – er verzuipt altijd wel een deelbelang dat regering of parlement aanzet tot interventies – anderzijds is de financiële speelruimte van gemeenten zo beperkt, dat er vaak weinig anders op zit dan creatief afwentelen op rijksregelingen. Geen gratis beleid maken en wie bepaalt, betaalt. (Niet) doen. Dus.

Waardeer dit bericht

Gemiddeld: 4 (1 vote)

Deel dit bericht





NIEUWSBRIEF

Naar het nieuwsbriefarchief

Vacaturespot

Start hier met het vinden van uw ideale baan!

Laatste Vacatures

Afdelingshoofd

Gemeente Koggenland

Allround Klantmanagers Werk en Inkomen (32-36 uur)

Gemeente Haarlem

Beleidsmedewerker Finance & Legal

Gemeente Den Haag