COLUMN: Institutionele schimmel

GESCHREVEN OP donderdag, 2 februari, 2017 - 09:00

Kirsten Veldhuijzen is bestuurskundige en coördinerend adviseur van de Rob en de Rfv

De Tweede Kamer besloot onlangs tot instelling van een ‘onafhankelijke derde’ die de ontwikkelingen in het sociaal domein volgt. Deze derde moet de vinger aan de pols houden, bevindingen bij gemeenten aan de orde stellen en hierover rapporteren.

NRC Handelsblad berichtte over de circa tachtig ambassadeurs, gezanten, kwartiermakers, boegbeelden en aanjagers die de afgelopen jaren door ministeries werden benoemd. Vooral oud-politici laveren handig en verstandig tussen bestuur en samenleving, verbinden en verplichten zonder wet of budget. Er zitten ook zware jongens tussen als de Deltacommissaris mét bevoegdheden.  

Op 12 januari werd de energiecommissaris geïnstalleerd op initiatief van ‘voorlopers, prominenten en vooral burgers’. Hij beijvert zich onder meer voor een duurzame-energieparagraaf in het regeerakkoord. Hij komt niet alleen: zijn energiecommissie deelt best practices en mobiliseert duurzame energiebewegingen.

Dan is er nog de Uitvoeringsautoriteit: ‘de Uitvoeringsautoriteit wordt gevormd door tientallen professionals werkzaam in het sociaal domein die worden ondersteund door een comité van tien tot twaalf mensen. Zij zullen aanbevelen, signaleren en adviseren zodat praktijk en beleid beter op elkaar aangesloten kunnen worden. De Uitvoeringsautoriteit is onafhankelijk en voorziet de bestuurlijke wereld gevraagd en ongevraagd van advies.’

De onafhankelijke derde, de ambassadeurs, de energiecommissaris en de Uitvoeringsautoriteit, het is institutionele schimmel. Deze gedijt overal in de publieke sfeer waar het ontbreekt aan vertrouwen in de doorzettingsmacht, kennis, aandacht of agendering via bestaande instituties. Hij tiert welig waar wetten, budgetten of klassiek lobbywerk niet het gewenste resultaat opleveren. Zo voorziet de Kamer in een decentralisatiecipier en gebruiken ministeries goed ingevoerde outsiders om beleid een opkontje te geven. Maatschappelijke allianties ontlenen begrippen en werkwijze aan de bestuurlijke omgeving die ze beïnvloeden. Ze klinken als overheid (commissaris, Autoriteit), functioneren als overheid (commissie, advisering) en suggereren gezag en doorzettingsmacht als waren zij een Hoog College van Staat.

Schimmels zijn niet per definitie slecht. Naast kwaadaardige soorten zijn er ook die bijdragen aan de kwaliteit of lengte van het leven. Dat geldt ook voor de institutionele variant. Het is dan ook de kunst om de Roquefort en penicilline te onderscheiden van de ongezonde woekering die het gezag van alle spelers ondermijnt, met alle gevolgen voor de bestuurbaarheid en kwaliteit van de samenleving.  

Wat helpt, is tijdige herkenning, en de erkenning dat institutionele schimmel voorziet in behoeften. Kennelijk kan de Kamer niet zonder eigen oren en ogen in het sociaal domein. De Uitvoeringsautoriteit en de energiecommissaris illustreren dat overheden geen monopolie hebben op het realiseren van publieke belangen. Beide initiatieven ambiëren de zeggenschap en gedeelde verantwoordelijkheid waar iedere bestuurder van droomt: met maatschappelijke mobilisatie van dit kaliber heb je gezanten noch cipiers nodig. 

Waardeer dit bericht

Gemiddeld: 5 (1 vote)

Deel dit bericht





NIEUWSBRIEF

Naar het nieuwsbriefarchief

Vacaturespot

Start hier met het vinden van uw ideale baan!

Laatste Vacatures

Projectleider online dienstverlening

Gemeente Capelle aan den IJssel

Senior handhaver/ heffingstechnoloog

Waterschap Rivierenland

Adviseur Planning & Control

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht