COLUMN: De vertrumping van de democratie

GESCHREVEN OP donderdag, 24 november, 2016 - 10:26

André Krouwel, politicoloog VU en wetenschappelijk directeur Kieskompas

Velen waren in shock na de verkiezing van Donald Trump als president van de Verenigde Staten. Maar na de Brexit en het Oekraïnereferendum zouden we niet verbaasd moeten zijn. Grote delen van de bevolking zijn ontevreden, bang en woedend op het politieke establishment. Verkiezingen win je door jezelf als ‘outsider’ te presenteren, ook al ben je zoals Trump en Wilders al je hele leven een insider.

Populisten winnen niet alleen stemmen van kiezers met zeer negatieve emoties en grote onzekerheid, maar vooral diegenen met een lagere opleiding en geringe politieke kennis voelen zich aangetrokken tot populisten. Ook in de VS was het opleidingsniveau van kiezers een betere voorspeller voor een stem voor Trump dan het inkomen. Het is niet zo plat als sommigen beweren dat alleen domme mensen op Wilders en Trump stemmen, maar hun grove versimpeling van problemen en oplossingen maakt het wel aantrekkelijker voor diegenen die minder weten van politiek en bestuur.

Het is dan ook verbazingwekkend dat de Raad voor het openbaar bestuur – in een rapport over de verbindende rol van het raadslid – pleit voor het versterken van de band tussen partijen door meer nadruk op ‘pragmatisme en algemeen belang’. Dat is totaal naïef in een steeds verder polariserend politiek landschap waar de populisten zich niets lijken aan te trekken van feiten en werkelijkheden, van de rechtsstaat en algemene normen van beschaafd gedrag. Zij tieren en beledigen erop los en dan zouden de andere partijen meer tijd moeten steken in ‘contacten en gesprekken met de lokale samenleving’. Het is ook gevaarlijk, want je moet natuurlijk wel weerwoord bieden aan de grote onzin die populisten verkopen, hun constante belediging van maatschappelijke of religieuze groepen en dreigementen naar politieke tegenstanders.

Natuurlijk is het altijd goed als raadsleden nog meer van hun schaarse tijd steken in contacten met burgers. Maar vergeet niet dat juist die partijen die het meest ingebed zijn in de samenleving de meeste zetels verliezen. De PVV daarentegen – een partij die geen enkele binding heeft met welke maatschappelijke groep dan ook, geen ledenorganisatie heeft en geen lokale afdelingen – wint verkiezing na verkiezing door via Twitter beledigingen en loze beloften de publieke arena in te gooien. En ongeïnformeerde kiezers geloven het allemaal.

Er is geen goed politiek medicijn tegen dit verwoestend populisme. Onder het mom van representatie van ‘de gewone man’ worden door populisten de rechtsstaat en beschaafde omgangsvormen aan de kant gezet. Wat dit populismevirus wel kan vernietigen is kennis en opleiding. Laten zien hoe dingen werken. Burgers laten het bestuur graag aan politici en bestuurders, als ze maar duidelijk maken waarom ze dingen doen – dus een duidelijke moraal hebben. En ophouden continu te proberen om burgers overal over mee te laten praten. Gewoon ervoor zorgen dat de uitkomsten ook passen bij wat burgers verwachten en wensen. Dan kun je ook goed uitleggen waarom sommige dingen niet kunnen. Stop de vertrumping van de lokale democratie.

Waardeer dit bericht

Gemiddeld: 4 (4 votes)

Deel dit bericht





NIEUWSBRIEF

Naar het nieuwsbriefarchief

Vacaturespot

Start hier met het vinden van uw ideale baan!

Laatste Vacatures

Projectleider online dienstverlening

Gemeente Capelle aan den IJssel

Senior handhaver/ heffingstechnoloog

Waterschap Rivierenland

Adviseur Planning & Control

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht