COLUMN: Persoonsgebonden monster

GESCHREVEN OP donderdag, 10 maart, 2016 - 10:35

André Krouwel, politicoloog aan de VU en wetenschappelijk directeur van Kieskompas, andre.krouwel@vu.nl, @AndréKrouwel
Afgelopen week barstte opnieuw het debat los over het persoonsgebonden budget (pgb). Het lukt de Sociale Verzekeringsbank (SVB) maar niet om de uitbetalingen van de pgb's goed te laten verlopen. Zorgverleners worden te laat betaald en veel patiënten ontvangen geen geld waardoor zij hun zorg niet kunnen inkopen.

De chaos bij de SVB lijkt nog lang niet ten einde en dat heeft de directeur al haar kop gekost. Ook de positie van de twee betrokken PvdA-staatssecretarissen Martin van Rijn (Volksgezondheid) en Jetta Klijnsma (Sociale Zaken) wankelt. De Tweede Kamer wil nu de verantwoordelijkheid weghalen bij de SVB en de uitvoering van het pgb naar gemeenten of zorgkantoren overhevelen.

Het debat over de pgb-problematiek wordt veel te snel versmald tot een technisch it-vraagstuk of een managementkwestie bij de SVB. Het probleem zit veel dieper. Doorgeslagen marktdenken en de neiging alles te individualiseren heeft geleid tot wat de wetenschapster Jane Jacobs een ‘hybride monster’ noemt. Dat monster ontstaat doordat, volgens Jacobs, markt en overheid van totaal verschillende moraliteiten uitgaan.

Het gaat dan niet alleen over het evidente verschil dat de markt werkt onder de tucht van winst maken waarbij het eigen belang mag – nee moet – prevaleren voor een optimale uitkomst, terwijl de overheid altijd moet werken onder strikte handhaving van rechtmatigheid, rechtsgelijkheid en het collectieve belang. Jacobs gaat veel verder en laat zien dat de moraal die geldt bij de productie van private goederen ongeschikt is om goed en kwaad te onderscheiden bij de productie van publieke goederen.

Lees haar boeken vooral zelf, maar het komt er kortweg op neer dat de commerciële moraal uitgaat van sturing door competitie, ruil en vrijwillige overeenkomsten tussen voor de wet gelijkwaardige partijen, terwijl de overheid stuurt door macht, hiërarchie en monopolie. Door menging van deze twee totaal verschillende morele stelsels raken burgers en bestuurders de weg kwijt tussen goed en kwaad.

En dat gaat inderdaad mis bij het pgb. De overheid poogt van gehandicapten en langdurig zieken – die helemaal niet vrijwillig en ook niet op voet van gelijkheid opereren – ‘klanten’ te maken van zorgaanbieders die op hun beurt helemaal niet vrij concurreren. Prijszettingen en kwaliteitseisen van de overheid leggen de concurrentie aan banden en soms wordt zelfs een monopolie gecreëerd. In plaats van kennis en kunde van zorgprofessionals, gaat het vooral over computersystemen en uitvoeringsmodaliteiten. Bestuurders praten niet over mensen, zorg en de kwaliteit van leven, maar over technische uitvoeringskwesties.

Het systeem is ook enorm fraudegevoelig. Recentelijk is een Hagenaar aangehouden voor het frauderen van ruim drie ton en in de zomer van 2015 zijn drie personen gearresteerd die drie miljoen euro aan pgb-gelden achterover hadden gedrukt. De rijksoverheid heeft een monster gecreëerd waarvan het nu zelf slachtoffer wordt. Laat uw gemeente niet opschepen met dit hybride monster, maar eis dat deze morele Gordiaanse knoop eerst wordt ontward.

Tags:

PGB

Waardeer dit bericht

Gemiddeld: 5 (4 votes)

Deel dit bericht





NIEUWSBRIEF

Naar het nieuwsbriefarchief

Vacaturespot

Start hier met het vinden van uw ideale baan!

Laatste Vacatures

Projectleider online dienstverlening

Gemeente Capelle aan den IJssel

Senior handhaver/ heffingstechnoloog

Waterschap Rivierenland

Adviseur Planning & Control

Gemeente Hendrik-Ido-Ambacht