VNG: overheveling verkeer- en vervoergelden is ‘contractbreuk’

GESCHREVEN OP donderdag, 19 april, 2012 - 23:19

VNG-vicevoorzitter Cor Lamers verwijt het kabinet contractbreuk rond het Bestuursakkoord, nu het de taken, bevoegdheden en de BDU-middelen (brede doeluitkering) wil overhevelen naar de provincies.

De brede doeluitkering loopt nu nog via de stadsregio’s en provincies. De gelden, bij elkaar 1,8 miljard euro per jaar, zijn bestemd voor de uitvoering van lokaal, regionaal en provinciaal verkeer- en vervoerbeleid. Maar met de afschaffing van de Wgr-plus stelt het kabinet voor om de BDU-gelden voor alle gebieden buiten de Noord- en Zuidvleugel van de Randstad helemaal naar het Provinciefonds over te hevelen.

Tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over de visie van dit kabinet op het bestuur en de bestuurlijke inrichting herinnerde Lamers de Kamer eraan dat meer dan de helft van het niet-rijksgedeelte gemeente-georiënteerd was. De keuze voor het Provincie- in plaats van het Gemeentefonds is volgens hem dan ook een compleet verkeerde, omdat zo het beginsel ‘geld volgt taak’ in één klap wordt losgelaten.

Het kabinetsvoornemen betekent dat meer dan 360 gemeenten geen enkele aanspraak meer kunnen maken op bijdragen voor lokale infrastructuurprojecten. Zij worden afhankelijk van de medewerking van de provincies en komen daarmee in een ondergeschikte positie terecht. De VNG zou het liefst zien dat ook de stedelijke gebieden buiten de Randstad de mogelijkheid krijgen vervoerregio’s op te richten die de BDU-gelden rechtstreeks blijven ontvangen.

De kwestie staat voor het eerstvolgende overhedenoverleg bovenaan het lijstje van de gemeenten. IPO-voorzitter Johan Remkes liet in de Kamer weten dat provincies heel goed in staat zijn om ‘samen met hun gemeenten’ handen en voeten te geven aan de besteding van de verkeer- en vervoergelden. Hij hekelde op zijn beurt dat er in Noord- en Zuid-Holland twee bestuurlijke exoten bijkomen in de vorm van twee vervoersautoriteiten. Volgens hem leidt dat alleen maar tot meer bestuurlijke drukte.

Over het geheel genomen bevat de kabinetsvisie op de bestuurlijke inrichting geen voorstellen voor een grootscheepse verbouwing van het Huis van Thorbecke. De aanpassing richt zich vooral op het wegnemen van knelpunten en het terugdringen van de omvang van de overheid. Deelgemeenteraden houden op te bestaan. Daarnaast wordt het aantal bestuurders op alle niveaus fors verminderd. Als het aan het kabinet ligt, zal het aantal raadsleden zelfs met een kwart verminderen.

Om het netwerk van bestuurslagen te vereenvoudigen, wordt met ingang van 1 januari 2013 de Wgr-plus ingetrokken. Volgens Kamerlid Pierre Heijnen van de grootste oppositiepartij (PvdA) lijken de regio’s en gemeenten dat al als een fait accompli te beschouwen. Menig burgemeester gaf aan deze afspraak uit het regeerakkoord te betreuren, maar daarbij inderdaad het idee te hebben dat het ‘gewoon gaat gebeuren’.

Het kabinet ondersteunt de ontwikkeling van de metropoolregio die op basis van de Wgr wordt gevormd door de stadsregio Haaglanden en de stadsregio Rotterdam. Met democratische borging bij 24 gemeenteraden als verlengd lokaal bestuur ontstaat er volgens de Haagse burgemeester Jozias van Aartsen rond de nieuwe vervoersautoriteit allerminst een vierde bestuurslaag. Ulbe Spaans, die een groep verontruste raadsleden uit de 24 gemeenteraden in de Zuidvleugel van de Randstad aanvoert, is daar nog niet zo zeker van. Volgens hem moet er nog wel het nodige gebeuren voordat gemeenteraden eind dit jaar in goed vertrouwen feitelijk een deel van hun autonomie overdragen.

De Kamer debatteert half mei met minister Liesbeth Spies van BZK.