COMMENTAAR: Stilte rond de Wob

drs. C.J.M. de Vet, lid directieraad VNG, keesjan.devet@vng.nl

Het is al even stil rond de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Minister Liesbeth Spies bereidt een wetsvoorstel voor en krijgt ongetwijfeld ingefluisterd dat de nota van haar ambtsvoorganger geen stap voorwaarts was naar een transparantere bestuurscultuur.
Intussen zit de VNG ook niet stil. Op basis van gesprekken met gemeenten, wetenschappers, Landsadvocaat en Nationale ombudsman komen wij dit voorjaar met een verkenning over hoe de lokale overheid zo goed, volledig en snel mogelijk kan voldoen aan de groeiende informatiebehoefte van burgers en media. Ook de rol van de informatievragers komt daarbij aan bod, want oneigenlijk gebruik van de wet legt een behoorlijke druk op de ambtelijke capaciteit.
Alvast een preview van onze visie. Overleg met de verzoeker over de reikwijdte en inhoud van het verzoek moet de standaard worden. Daarnaast zie ik ook fundamenteler kansen voor aanpassing. Niet om meer uitzonderingsgronden op te nemen, maar om meer en sneller informatie actief openbaar te maken en tegelijkertijd de kans op oneigenlijk gebruik te verkleinen. De oplossing ligt niet in het tegenhouden, maar juist in het verstrekken van informatie. Zowel in de Verenigde Staten als in Scandinavische landen zie ik met moderne communicatiemiddelen reading rooms ontstaan, waar actiever en systematischer informatie aan inwoners wordt verstrekt, met beter gebruik van internet en binnen de wettelijke termijnen.
Natuurlijk moeten we het bij de vernieuwing van de Wob ook hebben over oneigenlijk gebruik, zoals de ondernemer die even via internet alle Nederlandse gemeenten aanschrijft om kadastraal alle locaties te verkrijgen waar propaantanks zijn gelegen. Voor de inwilliging van dergelijke verzoeken moeten gemeenten overuren maken, terwijl de handige ondernemer op die manier zonder kosten veel bedrijfsrelevante informatie krijgt. Maar het opnieuw doordenken van de Wob is anno 2012 vooral een kans voor gemeenten en hun inwoners. De huidige Wob dateert uit 1980, een tijd zonder internet en met een andere bestuurscultuur. De informatie was in die tijd primair van de overheid en pas secundair van de inwoners. Er ligt in 2012, zeker voor een nieuwe minister van BZK, een grote kans om te scoren met de Wob.

Vindplaats: VNG Magazine nr. 4, 17 februari 2012, pagina 5